Ευεργέτες του χωριού ΜΕΛΙΓΓΟΙ

Εκτύπωση

Παναγιώτης Αθανασίου ή Γιαννοπλάτης

Ο αείμνηστος Γιαννοπλάτης γεννήθηκε στους Μελιγγούς του νομού Ιωαννίνων την δεύτερη δεκαετία του 19ου αιώνα. Σχετική έρευνα που έγινε στα παλιά μητρώα αρρένων της τέως κοινότητας Μελιγγών δεν α­πέδωσε καρπούς και αυτό γιατί το μητρώο αρχίζει από το 1862.

Αρκετά νέος, ακολούθησε το δρόμο, που είχαν χαράξει οι Αφοί Πέ­τρου και το ρεύμα της εποχής, εγκαταλείποντας τη μιζέρια του φτωχού χωριού του και αποδήμησε στη Ρουμανία, όπου χάρη στα προνόμια, που είχαν δοθεί στους πάροικους μετανάστες, οι οποίοι προέρχονταν από τον υπόδουλο ελληνικό χώρο, ιδιαίτερα μετά από τις συνθήκες του Κάρλοβιτς (1694) και του Πασσάροβιτς (1718), κατόρθωσε, με την εργασία του, να αποκτήσει μεγάλη κτηματική περιουσία. Ιδιαίτερα οι πάροικοι της Μολδοβλαχίας, στους οποίους συγκαταλέγονταν ο Γιαννοπλάτης, α­σχολούνταν τόσο με την εξυπηρέτηση της ναυσιπλοΐας στο Δούναβη και τη Μαύρη Θάλασσα όσο και με τη διακίνηση των σιτηρών, που ήταν έ­νας τομέας ο οποίος βασικά εξυπηρετούσε την ελληνική εμπορική ναυτι­λία. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι πάροικοι Έλληνες, βρήκαν γρήγο­ρα τα αγαθά της μοίρας τους, γιατί ήταν σε θέση πλεονεκτική από το ντόπιο στοιχείο, χάρη στα προνόμια και την προστασία των τότε μεγά­λων δυνάμεων, οι οποίες είχαν κατορθώσει να εκτοπίσουν τη Βενετσιά­νικη κυριαρχία, από πολλά εμπορικά κέντρα της Ανατολής.

Ανύπαντρος και λίγα χρόνια προτού από το θάνατο του ο Γιαννοπλά­της εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, όπου στα 1890 υπαγόρευσε τη δια­θήκη του, στον τότε διδάκτορα της νομικής Δημήτριο Οικονόμου, διαθέ­τοντας όλη του την περιουσία στο χωριό Μελιγγούς για φιλανθρωπικά έργα. Ειδικότερα ο αείμνηστος ευεργέτης, διέταζε τους εκτελεστές της διαθήκης να πραγματοποιήσουν τις θελήσεις του.

Τα κεφάλαια του κληροδοτήματος είχαν κατατεθεί στην Εθνική Τρά­πεζα και αυτό δεν έγινε τυχαία, γιατί απλούστατα αυτή η τράπεζα ήταν η τότε ανερχόμενη οικονομική δύναμη, η οποία συγκέντρωνε το 61% ό­λων των τραπεζικών καταθέσεων και οι κύριοι μέτοχοι της ήταν οι πά­ροικοι Έλληνες της Αιγύπτου και της Βλαχίας.

Τέσσερα χρόνια μετά τη σύνταξη της διαθήκης του, τον Μάρτη του 1894, ο ευεργέτης Γιαννοπλάτης απεβίωσε στην Κέρκυρα και η εφημερίδα "Φωνή της Ηπείρου" ανακοίνωνε στο αναγνωστικό της κοινό το θάνατο του και εύστοχα παρατηρούσε ότι το ποσό του κεφαλαίου, το οποίο «συ­νίστατο εις μετοχάς της εν Αθήναις Εθνικής Τραπέζης» , εξανεμίστηκε τόσο από τη μετατροπή των μετοχών σε ομολογίες του αναγκαστικού δανείου, όσο και από τον υποχρεωτικό φόρο υπέρ των σχολείων.

Σύμφωνα με το πνεύμα της διαθήκης Γιαννοπλάτη, η διοίκηση του κληροδοτήματος θα έπρεπε να ανατεθεί στην εκλεγμένη για επτά χρόνια επιτροπή. Υλοποιώντας αυτό τον όρο, η κοινότητα Μελιγγών, συνήλθε στις 20 Ιουνίου 1895 δηλαδή ένα μόλις χρόνο από το θάνατο του, και ε­ξέλεξε την πρώτη επιτροπή του κληροδοτήματος, που την αποτέλεσαν ο εφημέριος Χριστόδουλος Κοντοδήμος, ο Κωστούλας Δήμος και ο Γεώρ­γιος Βασίλης (Γιαννάκης). Σ' αυτή την επιτροπή δόθηκε η εξουσία «ό­πως υπό την προεδρείαν της ΑΣ. του Μητροπολίτου Ιωαννίνων ενεργήσωσι, κατά την διαθήκην εισπράττοντες τους ετησίους τόκους των κληρο­δοτημάτων».

Η πρώτη επιτροπή του κληροδοτήματος καταργήθηκε στις αργές Ιου­λίου 1898 και η κοινότητα των Μελιγγών, στις 4 Ιουλίου της ίδιας χρο­νιάς εξέλεξε νέα, που την αποτέλεσαν ο Ιωάννης Βραζέλης και ο Γεώρ­γιος Κασαγιάννης.

 

            Αδερφοί Πέτρου

Στη χορεία των Μελιγγιωτών ευεργετών εξέχουσα θέση έχουν οι Αδερφοί Πέτρου, τα παιδιά του Χρήστου Πέτρου, Βασίλειος και Νικόλαος. Με το κληροδότημα των Αδερφών Πέτρου ασχολήθηκε μόνο ο Γιάννης Λαμπρίδης, ο οποίος μας πληροφορεί, ότι ο αοίδημος Βασίλειος πέθανε στην αλλοδαπή και παρακάλεσε, λίγο πριν το θάνατο του, τον αδελφό του Νικόλαο ένα μέρος της περιουσίας του να το χρησιμοποιήσει για την ανέγερση και διαρκή διατήρηση σχολείου στους Μελιγγούς. Ο Νικόλαος εκπλήρωσε την εντολή του αδελφού του και έστειλε (1866) στον αρχαίο πάτρωνα του Αλέξιο Μίσιο 1200 φλωριά καισαροβασιλικά, από τα οποία τα 400 να δαπανηθούν για την ανέγερση του σχολείου, του κοιμητηρί­ου και την επισκευή της ενοριακής εκκλησίας και τα υπόλοιπα 800 να κατατεθούν έντοκα, όπου ο Μίσιος έκρινε για τη μισθοδοσία του δασκά­λου. Σχολιάζοντας ο Λαμπρίδης τις ενέργειες του Μίσου παρατηρεί σω­στά, ότι οι εντολές των Αφών Πέτρου εκτελέστηκαν και εκτελούνται και εξέφρασε την ευχή, όπως το υπόλοιπο κεφάλαιο, το οποίο ανερχόταν σε 43.000 γρόσια, να κατατεθεί έντοκα στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Πραγ­ματικά το 1869 είχε περατωθεί το νέο σχολείο των Μελιγγών, όπως μας πληροφορεί σχετική επιγραφή γραμμένη σε καφετιά πέτρα αριστερά της εισόδου του σημερινού σχολείου, έγινε το κοιμητήριο, αγοράστηκε η κα­μπάνα της εκκλησίας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που υπάρχει μέχρι τις μέρες μας, και έγιναν και κάποιες επιδιορθώσεις στην ενοριακή εκ­κλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Το σχολείο που ίδρυσαν οι Αδερφοί Πέτρου, λειτουργούσε ως αλληλοδιδακτικό με αρχές ελληνικών μα­θημάτων και το έτος 1874 είχε 20 μαθητές και ένα δάσκαλο, ο μισθός των οποίων έφτανε τις 25 τουρκικές λίρες το χρόνο, τις οποίες πλήρωνε το κληροδότημα.

Κλάδος της φάρας των Πετραίων εγκαταστάθηκε, στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα, στο Δροσοχώρι Ιωαννίνων, απόγονοι της οποίας δημι­ούργησαν οικισμό και φέρουν μέχρι σήμερα το επίθετο Μελιγγιώτης.

 

            Παρασκευή Ρίζου Τσόλη

Τη χορεία των Μελιγγιωτών ευεργετών συμπληρώνει η Παρασκευή Τσόλη, θυγατέρα του Κωνσταντίνου Ρίζου, η οποία γεννήθηκε στους Μελιγγούς στα μέσα περίπου της τρίτης τριετίας του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με το κατάστιχο των κεκοιμημένων της ενοριακής εκκλησίας της Κοι­μήσεως Θεοτόκου, το όνομα της ευεργέτιδας καθώς και αυτό του πατέ­ρα της είναι γραμμένα στη μερίδα της σημερινής οικογένειας του Γιάννη Ντάφλου. Συγκεκριμένα αναφέρονται στη σελίδα 17 τα ονόματα Ιωάν­νου Ντάφλου και Χρήστου Ντάφλου και αμέσως παρακάτω το όνομα του Γιάννη Ντάφλου και εντός παρενθέσεως το όνομα Ρίζο Τζιόλη και μεταξύ των ονομάτων των θανόντων αναφέρονται τα ονόματα Παρα­σκευή και Κωνσταντίνος. Η οικογένεια του Αθανασίου Ντάφλου, εκτός από τα παραπάνω δύο παιδιά, δηλαδή του Γιάννη και τον Χρήστο, είχε και τρίτο παιδί τον Ευάγγελο ο οποίος διατήρησε το πραγματικό του ε­πίθετο, που ήταν Τζιόβας, γεγονός που αποδεικνύει ότι ο γεννήτορας Αθανάσιος πήγε γαμπρός στους Τσολαίους, που αν δεν είναι το επίθετο τους παρατσούκλι, θα πρέπει να το είχαν αλλάξει από Τσόλης σε Ντάφλος. Η θυγατέρα του Κω ν/νου Ρίζου Τσόλη είχε και αδελφό εγκατεστη­μένο στη Ρουμανία, που ονομαζόταν Γεώργιος και στον οποίο άφησε έ­να μικρό ποσό και τίποτε παραπάνω. Είναι ακόμα άγνωστος ο χρόνος της εγκατάστασης της στα Γιάννινα αλλά σίγουρο είναι ότι ήταν ανύπαντρη, «επαγγελόμενη τα οικιακά έργα" και με τους κόπους της απέκτησε σημαντική περιουσία, την οποία διέθεσε για φιλανθρωπικούς σκοπούς, όπως μας πληροφορεί η διαθήκη της, η οποία υπάρχει στο σχετικό φάκελο του κληροδοτήματος, που βρίσκεται στο αρχείο της Μη­τροπόλεως Ιωαννίνων.

Σύμφωνα με το παραπάνω αντίγραφο της διαθήκης, το οποίο εκδό­θηκε μετά το θάνατο της, η Παρασκευή Ρίζου Τσόλη πέθανε στα Γιάννι­να πιθανότατα τον Αύγουστο του 1910 και οι εκτελεστές της διαθήκης της άρχισαν να υλοποιούν τις επιθυμίες της.

Έτσι, στις 5 Μαΐου 1911, οι εκτελεστές ζήτησαν από την ενιαία δημογεροντία Ιωαννίνων να πωληθεί το σπίτι της ευεργέτιδας. Το ανώτερο όργανο της πόλης και της επαρχίας Ιωαννίνων εξέτασε το αίτημα την ί­δια μέρα και «... ενέκρινε όπως εκτεθή εις πλείστηριασμόν η πώλησις της οικίας, της αναφερομένης εις την διαθήκην  Παρασκευής Ρίζου Τσόλη».

 

* Πηγή από το βιβλίο του Παν. Δημ. Τζιόβα Οι Μελιγγοί Ιωαννίνων.

 

 

 

 

Γεννήσεις - Βαπτίσεις

Γάμοι

Κηδείες

Tuesday the 19th. Μελιγγοί Δωδώνης Ιωαννίνων