Λαογραφικό Μουσείο “Αφοι Πέτρου”

Οι Μελιγγοί είναι μία από τις Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Δωδώνης Ιωαννίνων. Είναι το πέμπτο μεγαλύτερο του Δήμου Δωδώνης (390κ. απογραφή 2011) και βρίσκεται στους πρόποδες του Όρους Τόμαρος (Ολύτσικα 1974μ). Το χωριό είναι χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 750m.

Συνδέεται οδικά με τον κάθετο άξονα της Εγνατίας Οδού, από την έξοδο της Δωδώνης προς την Εθνική Οδό Ιωαννίνων Άρτας. Από την έξοδο Δωδώνης της Εγνατίας βρίσκεται σε απόσταση 6km, ενώ από την Εθνική Οδό Ιωαννίνων Άρτας (κόμβος Δερβιζιάνων, Κοπάνης) βρίσκεται σε απόσταση 10km.

Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, είναι ο χώρος όπου πρωτοκατοίκησαν οι Σελλοί, οι πρώτοι έλληνες, και οι ιερείς του Μαντείου της Δωδώνης. Στην περιοχή του, στη θέση Γούβες (υψόμετρο 1.100μ.), βρέθηκαν από αρχαιολόγους ευρήματα Μέσης και Νεότερης Νεολιθικής εποχής (καμένα οστά ζώων και όστρακα) από προϊστορική εγκατάσταση.

Το σημερινό χωριό Μελιγγοί πρέπει να είναι η συνέχεια του οικισμού Ελλά, Σελλά ή Σελλιά με αλλαγμένη τη θέση του βορειότερα. Για το όνομα Μελιγγοί έχουν αναφερθεί πολλές εκδοχές. Για την κυρίαρχη εκδοχή, σχέση με το σλαβικό φύλο των Μηλιγγών που κατέβηκε στη νότιο Ελλάδα κατά τον 7ο – 9ο αιώνα μ.Χ., ο αφυπηρετήσας Αναπληρωτής Καθηγητής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Κωνσταντίνος Οικονόμου, έχει αντίθετη άποψη (δες “Περί Μελιγγών”, Έκδοση Αδελφότητας Μελιγγιωτών, 2018).

Στο κέντρο του χωριού, δίπλα στην πλακόστρωτη πλατεία, και στη θέση παλιού μοναστηριού, βρίσκεται η εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου (με επιγραφή “6 Μαρτίου 1059”). Από κάτω, το παλιό σχολείο του χωριού (Γιαννοπλάτειος Σχολή Μελιγγών) που πήρε το όνομά του από τον ευεργέτη Παναγιώτη Αθανασίου ή Γιαννοπλάτη. Ιδιαίτερα αξιόλογο είναι το Λαογραφικό Μουσείο Μελιγγών “Αφοί Πέτρου”, ενώ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι υπόλοιπες εκκλησίες του χωριού.